Een mooie film is niet automatisch een goede film.
Dat klinkt misschien vreemd uit de mond van een filmmaker. Beeld, licht, camerawerk, geluid en montage doen er natuurlijk toe. Maar naarmate ik langer films maak, ben ik steeds meer gaan geloven dat al die elementen uiteindelijk maar één taak hebben:
het verhaal helpen binnenkomen.
Jarenlang was ik vooral bezig met de technische kant van videoproductie. Welke camera? Welke lens? Hoe krijg ik dit shot mooier? Hoe maak ik de beelden cinematografischer?
Tot ik merkte dat een video er technisch goed uit kon zien en toch verrassend weinig met me kon doen.
Vanaf dat moment begon ik anders naar film te kijken.
Niet meer eerst naar de camera.
Maar naar de mens voor de camera.
En vooral naar het verhaal.
Wat is een impactvideo eigenlijk?
Het woord impact wordt in de wereld van video behoorlijk makkelijk gebruikt.
Een flitsende montage wordt impactvol genoemd. Een commercial met dramatische muziek ook. En bijna iedere bedrijfsfilm belooft tegenwoordig dat hij “raakt”.
Voor mij betekent impact iets anders.
Een impactvideo probeert niet alleen informatie over te brengen. Hij probeert iets te veranderen in de manier waarop iemand kijkt, voelt of denkt.
Dat hoeft niet groots of activistisch te zijn.
Misschien wil je dat iemand een maatschappelijk probleem vanuit een ander perspectief ziet.
Dat een abstract onderwerp ineens een gezicht krijgt.
Dat iemand nieuwsgierig wordt naar een wereld die hij nog niet kende.
Of simpelweg dat een kijker begrijpt waarom jouw werk ertoe doet.
Impact begint daarom niet bij bereik.
Het begint bij betekenis.
Informatie is nog geen verhaal
Organisaties hebben vaak ontzettend veel te vertellen.
Er is een missie. Een strategie. Een project. Onderzoek. Resultaten. Kernwaarden. Misschien een lijst met boodschappen die absoluut in de video moeten terugkomen.
Logisch.
Maar precies daar kan een video vastlopen.
Want hoe belangrijk die informatie ook is voor de organisatie, voor een kijker is het nog niet automatisch interessant.
Een verhaal vraagt iets anders.
Niet:
Wat willen wij allemaal zeggen?
Maar:
Waar kan een kijker zich mee verbinden?
Dat verschil lijkt klein, maar verandert het hele maakproces.
Stel dat je een film maakt over kansenongelijkheid in het onderwijs.
Je kunt uitleggen hoe groot het probleem is. Je kunt cijfers noemen, experts interviewen en vertellen welke oplossingen een organisatie heeft ontwikkeld.
Maar je kunt ook beginnen bij één persoon.
Een leerling.
Een docent.
Een moment waarop iets wel of juist niet lukte.
Ineens krijgt een groot maatschappelijk thema een menselijke schaal.
We begrijpen het onderwerp niet alleen.
We kunnen ons ertoe verhouden.
De mens maakt het grote verhaal klein genoeg om te voelen
Dat is waarom ik zo graag met echte mensen werk.
Een maatschappelijk thema als identiteit, duurzaamheid, onderwijs of inclusiviteit kan enorm zijn.
Te groot misschien.
Maar die grote onderwerpen bestaan uiteindelijk uit individuele ervaringen.
Uit iemand die iets probeert.
Iemand die ergens tegenaan loopt.
Iemand die iets verliest, ontdekt, verandert of hoopt.
Een sterk videoportret of een korte documentaire hoeft daarom niet de hele wereld uit te leggen.
Soms is één perspectief genoeg om een veel groter verhaal open te breken.
Dat zie ik ook terug in projecten van Spective.
In NÉNÉ gaat het niet alleen over kunst. Het raakt aan identiteit, cultureel erfgoed, creativiteit en de manier waarop we onszelf leren begrijpen.
Bij Capturing Memories of Waste Materials zijn afgedankte materialen niet alleen grondstoffen. Ze dragen herinneringen, betekenis en verhalen met zich mee.
Het onderwerp wordt interessant doordat we het door iemands ogen bekijken.
En dat is voor mij de kracht van storytelling.
Begin niet met de boodschap
Dit is misschien wel het moeilijkste onderdeel van een goede storytelling video.
Durven loslaten wat de conclusie vooraf moet zijn.
Natuurlijk heeft iedere productie een doel. Een organisatie investeert niet zomaar in een film.
Maar wanneer iedere seconde van een video wordt gebouwd rond de boodschap die de kijker moet begrijpen, verdwijnt vaak precies datgene waardoor een verhaal interessant wordt.
Nieuwsgierigheid.
Ik begin daarom liever met vragen.
Wie zit er in dit verhaal?
Wat wil diegene?
Wat is moeilijk?
Waar zit verandering?
Wat staat er op het spel?
Wat verraste ons tijdens het gesprek?
En misschien wel het belangrijkst:
waar zit iets wat we vooraf nog niet wisten?
Storytelling wordt interessant wanneer een film niet alleen bevestigt wat we al bedacht hadden, maar ook iets durft te ontdekken.
Een goed interview is geen lijst met antwoorden
Dat verandert ook de manier waarop ik interviews benader.
Een interview is voor mij geen efficiënte manier om vijf kernboodschappen netjes op camera te krijgen.
Je zoekt naar momenten waarop iemand even stopt met formuleren.
Waar een herinnering bovenkomt.
Waar iemand moet nadenken.
Waar een antwoord persoonlijk wordt.
De interessantste vraag is daarom lang niet altijd de slimste vraag.
Soms is het:
Hoe voelde dat?
Wat gebeurde er toen?
Kun je me meenemen naar dat moment?
Waarom is dit voor jou persoonlijk belangrijk?
Goede storytelling zit vaak in details die niet in de briefing stonden.
Daar moet tijdens een productie ruimte voor zijn.
Cinematografie moet het verhaal ondersteunen
Daarmee bedoel ik niet dat beeld minder belangrijk wordt.
Juist niet.
Ik houd van cinematografie. Licht, compositie, camerabeweging, kleur en geluid kunnen enorm veel toevoegen aan hoe we een verhaal ervaren.
Maar de vraag verandert.
Niet:
Hoe maken we hier een mooi shot van?
Maar:
Wat moet dit shot ons laten ervaren?
Soms vraagt een verhaal om beweging.
Soms juist om een camera die helemaal niets doet.
Soms is een breed cinematografisch beeld precies goed.
En soms is een kleine blik van iemand veel betekenisvoller.
De stijl van een film zou wat mij betreft nooit los moeten staan van de inhoud.
Mooi beeld is geen eindpunt.
Het is vertelgereedschap.
Impact ontstaat niet door harder te roepen
We leven in een wereld waarin organisaties voortdurend om aandacht vragen.
Sneller.
Korter.
Luider.
Meer content.
Meer hooks.
Meer prikkels.
Maar wanneer iedereen harder gaat roepen, wordt aandacht uiteindelijk vooral ruis.
Juist daarom geloof ik in verhalen die iets anders doen.
Vertragen wanneer dat nodig is.
Een mens de ruimte geven.
Nieuwsgierigheid oproepen voordat het antwoord wordt gegeven.
Niet onmiddellijk vertellen wat de kijker moet vinden.
Een goede impactvideo hoeft iemand niet te overtuigen door te pushen.
Hij kan iemand uitnodigen om zelf dichterbij te komen.
Voor welke organisaties werkt storytelling?
Storytelling is niet alleen interessant voor merken met een mooi consumentenproduct.
Sterker nog: ik denk dat het juist krachtig wordt wanneer een organisatie iets probeert uit te leggen dat niet eenvoudig in één slogan te vangen is.
Denk aan maatschappelijke organisaties, culturele instellingen, publieke organisaties, onderwijs, duurzame initiatieven en betekenisgedreven merken.
Organisaties die werken aan onderwerpen zoals:
identiteit en cultuur;
sociale verandering;
duurzaamheid;
onderwijs en ontwikkeling;
gezondheid en welzijn;
inclusiviteit;
innovatie met maatschappelijke betekenis;
menselijke verhalen die anders nauwelijks zichtbaar worden.
Daar kan een storytelling video een brug vormen tussen inhoud en gevoel.
Niet door de inhoud eenvoudiger te maken dan hij is.
Maar door een perspectief te vinden van waaruit we hem kunnen begrijpen.
Documentaire storytelling of een traditionele bedrijfsfilm?
Er is niets mis met een traditionele bedrijfsvideo.
Soms moet je gewoon duidelijk uitleggen wie je bent, wat je doet en waarom iemand voor je moet kiezen.
Maar wanneer het doel is om mensen werkelijk bij een onderwerp te betrekken, kies ik liever voor een documentaire benadering.
Dat betekent niet automatisch een film van een uur.
Een documentaire kan ook twee, vijf of tien minuten duren.
Het verschil zit vooral in de manier van kijken.
Echte mensen.
Echte ervaringen.
Onderzoek voordat de camera draait.
Ruimte voor onverwachte antwoorden.
Een verhaal dat niet volledig uit marketingzinnen bestaat.
En cinematografie die de werkelijkheid niet overschreeuwt, maar dichterbij brengt.
Hoe maak je een impactvideo die echt blijft hangen?
Voor mij begint dat proces met een aantal eenvoudige principes.
Zoek eerst het verhaal, daarna de vorm.
Een spectaculaire productie kan een zwak verhaal niet redden.
Maak grote onderwerpen menselijk.
Eén persoonlijke ervaring kan meer betekenis geven aan een thema dan tien abstracte boodschappen.
Durf nieuwsgierig te blijven.
Als de conclusie al volledig vaststaat voordat je iemand hebt gesproken, laat je misschien het interessantste verhaal liggen.
Geef echte mensen de ruimte.
Niet iedereen hoeft perfect te spreken. Juist aarzelingen, details en persoonlijkheid maken iemand geloofwaardig.
Laat beeld iets toevoegen.
Film niet alleen wat iemand vertelt. Zoek naar situaties, plaatsen en details waarmee we de wereld van het verhaal kunnen ervaren.
Vertrouw de kijker.
Niet iedere betekenis hoeft uitgesproken te worden.
Storytelling als manier om perspectief te veranderen
Misschien is dat uiteindelijk waarom ik Spective ben begonnen.
Ik vind film interessant wanneer hij ons even toestaat om door de ogen van iemand anders te kijken.
Niet omdat één film onmiddellijk de wereld verandert.
Maar omdat verandering vaak begint met iets kleiners.
Begrip.
Nieuwsgierigheid.
Herkenning.
Een perspectief dat we daarvoor niet hadden gezien.
Dat is voor mij wat een goede storytelling video kan doen.
Geen boodschap harder maken.
Maar een verhaal dichtbij genoeg brengen om er iets bij te voelen.
Een verhaal dat verteld moet worden?
Heb je een maatschappelijk, cultureel of betekenisgedreven onderwerp dat je wilt vertalen naar film?
Spective ontwikkelt documentaires, videoportretten en storytelling videoproducties vanuit Rotterdam, met echte mensen en hun perspectief als vertrekpunt.
Misschien weet je al precies welke film je wilt maken.
Misschien weet je alleen dat er ergens een goed verhaal zit.
